Röle Koordinasyon & Selektivite
Bir güç sisteminde koruma koordinasyon analizi, gerilim seviyesinden bağımsız olarak herhangi bir noktada meydana gelmesi muhtemel faz-faz veya faz-toprak arızalarında arıza en yakın devre devre kesicinin açmasını, işletmenin diğer bölümlerinin bu arızadan etkilenmemesini sağlamak amacıyla yapılır. Böylece tüm şalter ve kesicilerin uyum içerisinde çalışması amaçlanmaktadır. Devre kesicide oluşan bir iç arızadan dolayı açamaması veya yeteri kadar hızlı sürede arızayı temizleyemediği noktada onu besleyen üst devre kesicinin açmasını sağlamaktır.
Selektivite uygulanmamış bir işletmelerde herhangi bir tali pano arızalarında ilgili kesici yerine ana giriş kesicilerin açmasına dolayısıyla tesis enerjisiz kalarak üretimin durmasına ve mali kayıplara sebep olabilmektedir. Aşağıda koordinasyonlu ve koordinasyonsuz iki işletmenin fark gösterilmiştir.
Selektivite analizinde uygulanacak yöntemleri belirlerken selektivite yapılacak merkezi besleyen bir üst istasyonda bulunan şalter veya koruma rölelerin faz ve toprak kısa devre açma değerleri önemli bir yer tutmaktadır. Şekebe tarafından yeterli seviye açma zamanı bulunmadığı ve işletme ekipmanlarının bloklamaya müsait olmadığı durumlarda kısmi seçicilik uygulanabilir.
Neden Selektivite(Seçicilik) Yapılır?
- Sistemdeki röleler, Şalter açtırma üniteleri (trip unit) ve kesiciler gibi koruma elemanları için optimum ayarları belirlemek ve doğru koordinasyonun sağlandığından emin olmak
- Sigortalar dâhil olmak üzere üst istasyon ve alt istasyon koruma cihazları arasındaki koordinasyonu doğrulamak amacıyla zaman–akım koordinasyon eğrilerini (TCC) analiz etmek.
- Farklı işletme senaryolarında koruma cihazlarının çalışma sırasını kontrol etmek.
- Arızanın temizlenme süresini belirlemek.
- Ark parlaması çalışmalarında olay enerjisinin hesaplanması için girdi sağlamak
- Jeneratör, tramsformatör, kablo, motor, reaktör ve kompanzasyon panoları için koruma ayarlarını hesaplamak ve kesinleştirmek
Seçicilik yapılabilmesi için kısa devre analizin gerçekleştirilmesi zorunludur. Kısa devre analizi sonrasında belirlenen minimum kısa devre akımları seçiçilik yapılırken kullanılmaktadır
Röle koordinasyon çalışmaları sistem konfigürasyonu değiştiğinde yeniden yapılmalıdır.
Röle Koordinasyonun & Selektivitenin Faydaları
- Olası arızalarda işletmenin tamamını etkilemeden arızayı bölgesel temizlemek
- Ekipman hasarı ve yangın riskini azaltmak
- İş sağlığı ve güvenliği arttırmak, personelleri korumak
- Yürürlülükteki standartlara tam uyum sağlamak
- İşletme sürekliliği sağlamak ve üretim kayıplarını azaltmak
- Güç sistemi ile ilgili ekipmanların güvenliğini ve güvenirliğini arttırmak
Röle Koordinasyon Çalışmasının Süreçleri Nasıldır?
Koruma koordinasyon çalışması sırasıyla aşağıdaki şekilde gerçekleştirilir.
- Veri toplama & Keşif
- Tüm elektrik sisteminin bilgisayar ortamında modellenmesi
- Çalışma senaryolarının oluşturulması
- Kısa devre analizinin gerçeleştirilmesi
- Koruma koordinasyon analizin gerçekleştirilmesi
- Akım zaman grafiklerinin oluşturulması
- Sonuçların incelenerek ve önerilerin değerlendirilmesi
- Raporlama
Selektivite Analizinin Çıktıları Nedir?
- Analiz için kullanılan tüm şalt ve şebeke verilerin listesi ile yapılan kabuller
- Hesaplamalarda kullanılan dikkate alınan standartlar ve metotlar
- Kısa devre analizinin çıktıları
- Tüm koruma röleleri ve şalterleri için belirlenen koruma ayarları
- Ekipmanlar arası koordinasyonu göstermek için akım zaman grafikleri
- Değiştirilmesi gereken ekipmanların gerekçesiyle birlikte listesi ve önerilen ekipmanlar.
- Sonuçların incelenerek ve önerilerin değerlendirilmesi
Dikkate Alınan Standartlar
- IEEE 242 – Endüstriyel ve Ticari Güç Sistemlerinde Koruma ve Koordinasyon için Önerilen Uygulamalar
- IEEE 3004 – Koruma ve Koordinasyon
- IEEE 399 – Endüstriyel ve Ticari Güç Sistemleri Analizi için Önerilen Uygulamalar
- IEEE 241 – Ticari Binalardaki Elektrik Güç Sistemleri için Önerilen Uygulamalar
Bize Ulaşın
Uzman kadromuz ile gerçekleştirebildiğimiz röle koordinasyon ve selektivite hizmetimizle ilgili soru ve talepleriniz için bize ulaşın.