Ark Flaş Etiketi Nedir?
Ark flaş etiketi, elektrik panoları ve ekipmanlarının üzerine yapıştırılan bir uyarı etiketidir. Amaç, ark flaş (elektrik ark parlaması) riskine karşı çalışanları uyarmak ve güvenli çalışmayı sağlamak amacıyla ark flaş analizi sonrasında oluşturulan etikettir.
Ark Flaş Etiketinde Bulunması Gerekenler
NFPA 70E – 2024 standardında madde 130.5(H) uyarınca, her ark flaşı uyarı etiketinde şunlar bulunmalıdır:
- Nominal Sistem Gerilimi
- Ark Flash Sınırı
- Olay enerjisi ve çalışma mesafesi VEYA ark flaşı KKD kategorisi (ancak ikisi birden değil).*
- Giysiler için minimum ark koruma derecesi.
- Gerekli kişisel koruyucu ekipmanların sahaya özgü açıklaması
Yürürlükteki Standartlar
- NFPA 70E 2024
- IEEE 1584-2018
Terimler
Ark Flaş Sınırı
Ark Flaş Sınırı(Arc Flash Boundary),Ark enerjisinin 2. derece yanığa neden olabilecek seviyeye (1,2 cal/cm² ≈ 5 J/cm²) düştüğü, ark kaynağından olan mesafedir.
Olay Enerjisi
Olay Enerjisi (Incident Energy), bir elektrik ark parlaması sırasında, ark kaynağından belirli bir çalışma mesafedesin bulunan bir yüzeye etki eden ısıl enerji miktarıdır. Olay enerjisi genellikle santimetrekare başına kalori (cal/cm²) cinsinden ifade edilir.
Çalışma Mesafesi
Çalışma mesafesi (Working Distance), bir kişinin yüz ve göğüs bölgesi ile muhtemel bir ark kaynağı arasındaki mesafedir. Çalışma mesafesi gerilim seviyesi ve pano tipine göre değişiklik göstermektedir.
Ark Akımı
Ark Akımı (Arking Current ), bir elektrik arkı oluştuğunda, ark kanalı üzerinden gerçekte akan akım değeridir. Kısa Devre akımıyla karıştırılmamalıdır. Ark oluştuğunda arkın empedansı sebebiyle kısa devre akımından daha düşüktür.
Çarpılma Tehlikesi
İlgili ekipmanının nominal gerilimidir
İzole Eldiven Sınıfı
NPFA70 E 2024 Standardı Tablo 130.7(C)(7)(a) ‘ya göre gerilim seviyesine göre kullanılması gereken izole eldiven sınıfları belirtir.
Enerji Seviyesi
NPFA70 E 2024 Standardı Tablo 130.5(G)’e göre hesaplanan olay enerjisi değerine göre giyilmesi gereken KKD’ler belirtilmiştir. Kolaylık olması adına şirket olarak gruplandırdık.
Olay Enerjisi,
- 1.2cal/cm² den az ise Level A
- 1.2cal/cm² ve 12cal/cm² arasında ise Level B
- 12cal/cm² ve 40cal/cm² arasında ise Level C
- 40cal/cm² yüksek ise <Maks.
Not: Ark korumalı kişisel koruyucu konanımlar maksimum 40cal/cm² enerjiye karşı koruma yapacak üretilmektedir. Enerji seviyesi 40cal/cm² üzerinde olan ekipmanlarda ark flaş enerji seviyesi azaltılmasına yönelik çalışmalar yapılmadır. Aksi halde Enerji altında çalışma yapılamaz.
Limitli Yaklaşım Sınırı
Limitli Yaklaşım Sınırı (Limited Approach Boundary): Sadece yetkili kişilerin nezaretinde yetkisiz kişilerin çalışma yapabileceği sınırları ifade eder.
Kısıtlı Yaklaşım Sınırı
Kısıtlı Yaklaşım Sınırı (Restricted Approach Boundary): Açıkta bulunan enerjili bir elektrik iletkenine veya devre parçasına, elektrik arkı ve istem dışı hareket nedeniyle elektrik çarpmasına maruz kalma olasılığının arttığı mesafede ulaşılabilecek yaklaşma sınırıdır.
Yetkili kişi,
Aşağıdaki iki koşuldan biri sağlanması durumunda bu alanda çalışabilir;
- Enerjili elektrik iletkenlerinden veya devre elemanlarından yalıtılmış ya da korunmuş durumdadır veya bu iletkenler ya da devre elemanları yalıtılmıştır; eldiven ve kılıf gibi yalıtım ekipmanları yalnızca yapılan işe uygun oldukları sürece yeterli kabul edilir.
- Enerjili elektrik iletkenleri veya devre elemanları, yetkili kişiden ve farklı bir potansiyelde bulunan diğer iletken nesnelerden yalıtılmıştır.
Yetkisiz kişilerin girmesi yasaktır.
Standart
Ark flaş analizi için kullanılan metot belirtilmiştir.
Uyarı
Olay enerjisi analizi, 5 yıldan uzun olmamak süreyle ve elektrik dağıtım sisteminde analizin sonuçlarını etkileyebilecek değişiklikler meydana geldiğinde güncellenmelidir.
Ekipman
Ark flaş etiketinin hazırlandığı elektrik panosunun adı.
Kişisel Koruyucu Donanım
NPFA70 E 2024 Standardı Tablo 130.5(G)’e göre hesaplanan olay enerjisi değerine göre giyilmesi gereken KKD’ler belirtilmiştir.
Olay Enerjisi 1.2cal/cm² ve 12cal/cm² arasında ise;
Ark derecesi olay enerjisinden daha büyük olan giysiler olacak şekilde;
- Uzun kollu gömlek ve pantolon veya tulum veya ark flaş takım
- Ark dereceli giysi başlığı
- Ark dereceli eldivenler veya deri koruyuculu kauçuk yalıtım eldivenleri
- Baret
- Koruyucu Gözlük
- Kulak Tıkacı
- Deri Ayakkabı
Olay Enerjisi 12cal/cm² den yüksek ise;
Ark derecesi olay enerjisinden daha büyük olan giysiler olacak şekilde;
- Uzun kollu gömlek ve pantolon veya tulum veya ark flaş takım
- Ark dereceli yüz siperi ve ark dereceli maske veya Ark flaş Giysi Başlığı
- Ark dereceli eldivenler veya deri koruyuculu kauçuk yalıtım eldivenleri
- Baret
- Koruyucu Gözlük
- Kulak Tıkacı
- Deri Ayakkabı